کتاب «آبلوموف» که توسط ایوان‌ گنچارف، یکی از نویسندگان بزرگ روس، در حوالی سال‌های 1850 نوشته شد، داستان یک اشراف‌زاده تنبلی را روایت می‌کند که از همه‌چیز و همه‌کس خسته شده و ترجیح می‌دهد اکثر ساعات روزش را، روی کاناپه خود سپری کند. مخارج روزانه‌اش از اجاره املاکی که پدرش به ارث گذاشته تامین می‌شود و آنقدر تنبل است که هر چه پول برایش باقی می‌ماند، خرج این و آن می‌کند تا کارهای روزمره‌اش را برایش انجام دهند.

این کتاب را سروش حبیبی مستقیم از روسی به فارسی ترجمه کرده است. این ترجمه به قدری دقیق و پرجزئیات است که گویی این اثر از ابتدا به فارسی نوشته شده است. ایوان گنچارف با نوشتن این رمان، توانست در رفتارهای مردم زمانه خود تغییراتی اساسی ایجاد کند.

اما چرا نویسنده نام کتاب خود را «آبلوموف» گذاشته است؟

روان‌شناسان می‌گویند کسانی که تحت هر شرایطی، حاضر به ایجاد تغییر در زندگی خود نیستند، به «آبلومویسم» دچارند. نوعی بیماری که منجر ‌می‌شود حتی اگر در سخت‌ترین شرایط زندگی قرار داشته باشی، باز هم هیچ حرکتی برای زندگی نکنی و بشینی و شاهد از بین رفتن دارایی‌ات باشی. در زمان حیات نویسنده ایوان گنچارف، مردم روسیه دچار نوعی عدم تحرک و بی‌تفاوتی نسبت به دنیای پیرامون خود شده بودند. به همین جهت، نویسنده شروع به نوشتن «آبلوموف» کرد تا با بیانی طنز و در عین‌حال طعنه‌آمیز، روایتی واقعی از شرایط اصف‌بار مردم زمانه خود ارائه دهد.

گوگول که از نویسندگان معاصر و هم‌زمان گنچارف محسوب می‌شود، درجایی اینگونه آبلومویسم شایع میان مردمان آن زمان روسیه را توصیف می‌کند:

« کیست که بتواند فرمان نیرومند «به پیش» را به زبانی بخروشد که بر روح روس‌ها اثر گذارد؟ قرن‌ها از پی هم می‌گذرند و میلیون‌ها خانه‌نشین سبک‌مغز و گران‌دست و سست‌حرکت در رخوتی عمیق فرورفته‌اند و در سراسر خاک روسیه به ندرت کسی پیدا می‌شود که یارای برآوردن این خروش نیروبخش را داشته باشد.»

شاهکار گنچارف بسیار شنیدنی و جذاب است، و صدای گرم و لحن دلنشین حسن همایی نیز بر جذابیت آن افزوده است، شنونده اثر باید این را بداند که ایوان گنچارف در این کتاب نیامده تا شنوندگان و خوانندگان کتابش را به تلاش و کوشش نصیحت کند و از تنبلی‌کردن برحذر دارد، او تنها رسالت خود را توصیف دقیق و کاملی از یک زندگی آبلوموف‌وار می‌داند که حکایت‌هایی بسیار نادر و شنیدنی دارد، حکایت‌هایی که در مقاطع مختلف زندگی می‌تواند، برای همگی ما اتفاق بیفتد.

در بخشی از کتاب صوتی «آبلوموف» با صدای گرم و دلنشین حسن همایی می‌شنویم:

ایلیا ایلیچ به تلخی آه بلندی کشید که:

«وای، این چه زندگی است؟ امان از این صداهای زشت و نابهنجار پایتخت! پس کی به زندگی دلخواه بهشتی خودم خواهم رسید؟ کی چشمم به دشت سرسبز و جنگل‌های عزیز خودم روشن خواهد شد؟ ای کاش می‌توانستم روی سبزه‌ها زیر درختی بیفتم و خورشید را از لای شاخ و برگ آن تماشا کنم و مرغکان روی آنها را بشمارم! ای کاش زن جوان خدمتکاری با گونه‌هایی گلگون و بازوانی عریان و زیبا و تپل و گردنی از آفتاب رنگین ناهار یا شامم را می‌آورد تا روی علف‌ها بخورم و لبخند بر لب، نگاه شیطنت‌بار خود را به زیر می‌انداخت. این زندگی چه وقت نصیب من خواهد شد؟»